Zabezpieczenie roszczenia – jak napisać skuteczny wniosek i dlaczego sąd często go oddala?
Zabezpieczenie roszczenia to jedno z najważniejszych narzędzi w postępowaniu cywilnym. W teorii ma chronić powoda przed sytuacją, w której wygrany proces okaże się bezwartościowy. W praktyce jednak wnioski o zabezpieczenie bardzo często są oddalane, nawet w sprawach, w których roszczenie jest zasadne.
Dlaczego tak się dzieje? Najczęściej dlatego, że wnioskodawca nie wykazał interesu prawnego, zaproponował nieadekwatny sposób zabezpieczenia albo potraktował wniosek jak „mini-pozew”.
Poniżej wyjaśniam, jak skutecznie napisać wniosek o zabezpieczenie roszczenia, na co sądy zwracają uwagę i jakie błędy prowadzą do oddalenia wniosku.
Co to jest zabezpieczenie roszczenia?
Zabezpieczenie roszczenia polega na czasowej ingerencji sądu w sytuację stron, jeszcze przed wydaniem wyroku, po to aby przyszłe orzeczenie mogło zostać wykonane.
Zgodnie z kodeksem postępowania cywilnego, zabezpieczenia można żądać w każdej sprawie cywilnej, zarówno przed wniesieniem pozwu, jak i w toku postępowania.
Celem zabezpieczenia jest:
- zapobieżenie wyzbyciu się majątku przez pozwanego,
- ochrona przed „ucieczką” środków pieniężnych,
- czasowe uregulowanie relacji między stronami,
- zapewnienie realnej wykonalności przyszłego wyroku.
Jakie są przesłanki udzielenia zabezpieczenia?
Aby sąd udzielił zabezpieczenia, należy uprawdopodobnić dwie przesłanki:
1. Uprawdopodobnienie roszczenia
Uprawdopodobnienie to niższy próg niż udowodnienie. Nie chodzi o pełne postępowanie dowodowe, lecz o przekonanie sądu, że:
- roszczenie istnieje,
- nie jest oczywiście bezzasadne.
W praktyce wystarczają:
- umowy,
- faktury,
- potwierdzenia przelewów,
- korespondencja,
- wydruki z ksiąg wieczystych, KRS, CEIDG,
- zestawienia spłat lub zaległości.
2. Interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia
To najczęstsza przyczyna oddalania wniosków o zabezpieczenie.
Interes prawny istnieje wtedy, gdy brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie przyszłego wyroku albo w inny sposób pozbawi sensu postępowanie.
Nie wystarczy napisać, że:
- „pozwany nie płaci”,
- „pozwany działa nieuczciwie”,
- „istnieje obawa”.
Trzeba wskazać konkretne okoliczności, np.:
- prowadzone lub bezskuteczne egzekucje,
- wyzbywanie się majątku,
- sprzedaż nieruchomości,
- brak majątku w Polsce,
- liczne zadłużenia,
- fikcyjną działalność gospodarczą.
Sposób zabezpieczenia – dlaczego ma kluczowe znaczenie?
Wniosek o zabezpieczenie musi zawierać wskazanie sposobu zabezpieczenia.
Zabezpieczenie roszczeń pieniężnych
Najczęstsze sposoby:
- zajęcie rachunku bankowego,
- zajęcie wierzytelności,
- zakaz zbywania nieruchomości,
- ustanowienie hipoteki przymusowej.
Ważne:
suma zabezpieczenia nie może być dowolna. Co do zasady obejmuje:
- kwotę roszczenia,
- odsetki (do dnia postanowienia),
- koszty wykonania zabezpieczenia,
- przewidywane koszty procesu.
Zawyżona suma zabezpieczenia często prowadzi do oddalenia wniosku.
Zabezpieczenie roszczeń niepieniężnych
Przy roszczeniach niepieniężnych sąd ma większą swobodę, ale tym większa odpowiedzialność spoczywa na wnioskodawcy.
Typowe zabezpieczenia:
- zakaz określonych działań,
- nakaz określonego zachowania,
- wpis ostrzeżenia w księdze wieczystej,
- czasowe uregulowanie praw i obowiązków stron.
Sposób zabezpieczenia musi być proporcjonalny i adekwatny.
Jak napisać skuteczny wniosek o zabezpieczenie? (checklista)
Dobry wniosek o zabezpieczenie powinien być:
- krótki,
- konkretny,
- logiczny.
Struktura wniosku:
- Czego żądam
– dokładny sposób zabezpieczenia
– suma zabezpieczenia (przy roszczeniach pieniężnych) - Dlaczego roszczenie jest zasadne
– kilka kluczowych faktów
– załączone dokumenty - Dlaczego istnieje interes prawny
– konkretne zagrożenia
– logiczny związek między brakiem zabezpieczenia a niewykonalnością wyroku - Proporcjonalność środka
– dlaczego to zabezpieczenie jest konieczne i najmniej dolegliwe
Opłata od wniosku o zabezpieczenie
Co do zasady:
- 100 zł – wniosek o udzielenie, zmianę lub uchylenie zabezpieczenia.
Wyjątek:
- jeżeli wniosek o zabezpieczenie roszczenia pieniężnego składany jest przed wniesieniem pozwu, opłata wynosi 1/4 opłaty od pozwu (a po wniesieniu pozwu zalicza się ją na jego poczet).
Termin rozpoznania wniosku
Sąd powinien rozpoznać wniosek o zabezpieczenie bezzwłocznie, co do zasady nie później niż w ciągu 7 dni od wpływu.
To pokazuje, że zabezpieczenie jest instrumentem „szybkiego reagowania”, a nie dodatkiem do pozwu.
Najczęstsze błędy we wnioskach o zabezpieczenie
- brak realnego uzasadnienia interesu prawnego,
- ogólniki zamiast faktów,
- zbyt agresywny sposób zabezpieczenia,
- zawyżona suma zabezpieczenia,
- kopiowanie treści pozwu zamiast krótkiego, celowego wywodu.
Podsumowanie
Zabezpieczenie roszczenia nie służy do rozstrzygania sporu. Służy do tego, aby wyrok – jeśli zapadnie – dało się wykonać.
Dobrze przygotowany wniosek o zabezpieczenie często decyduje o realnym sukcesie całej sprawy. Źle przygotowany – potrafi ją przekreślić już na starcie.